Nace Kodu Nedir, Ne İşe Yarar?

Çekpara
Tülay Doğan
İçerik Uzmanı
3/23/2022
Nace Kodu Nedir, Ne İşe Yarar?

Yeni bir iş kurmak için fikir ve sermaye hazırsa artık iş yeri açılışının yapılması aşamasına geçilecektir. İşyeri açılışı sırasında muhasebecinin soracağı sorulardan biri de NACE kodu olacaktır. Peki, bu NACE kodu nedir? Ya da iş yerinin faaliyet alanını değiştirip daha karlı bir sektöre geçmek istediğinizdeNACE kodu değişikliğini nasıl yapacaksınız? Bu yazımızda NACE kodu ile ilgili ihtiyaç duyacağınız bilgileri bulabilirsiniz.

Nace Kodu Nedir?

NACE Kodu, işletmelerin bulunduğu iş kolları ve faaliyet alanlarına göre sınıflandırıldığı 6 haneli bir kod sistemidir. Bu kod sisteminin kullanılmasının amacı, ekonomik faaliyetlerle ilgili istatistiklerin üretilmesi ve bu istatistiklerin karşılaştırılabilmesidir. NACE kodu açılımı ise Fransızca olup “Nomenclaturedes A ctivités Économiques dans la Communauté Européenne” yani “Avrupa Topluluğu’ndaki Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiksel Sınıflandırması” şeklindedir.

NACE Kodu, Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde tüm ticari işlemlerde kullanılması zorunlu bir koddur. NACE kodları ile ulaşılan istatistikî veriler, ülkelerin ekonomik faaliyetlerini karşılaştırmak açısından çok önemlidir.

Birleşmiş Milletlerin, Tüm Ekonomik Faaliyetlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması (ISIC) ile NACE kodları en üst düzeyde tam olarak aynı sınıflandırmaya sahipken daha alt düzeylerde NACE kodları daha ayrıntılı sınıflandırmaya sahiptir. ISIC Birleşmiş Milletler üye ülkeleri tarafından kullanılırken, NACE kodları Avrupa Birliği ülkeleri tarafından kullanılır.

NACE Kodu Ne İşe Yarar?

NACE kodu , iş yerlerinin tehlike sınıflarını da gösterir. çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından faaliyet alanının tehlike seviyesi 3 sınıfa ayrılır. Bunlar;

Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikelidir. Bu sınıflara birkaç örnek verecek olursak;

Tehlike Seviyesi

Faaliyet Alanları

Az Tehlikeli Tehlikeli Çok Tehlikeli
Perakende Et perakende Ticareti Hastane Hizmetleri
Tekstil (Kasaplar) İnşaat Sektörü
Muhasebe, Hukuk Büroları Boyama İşleri Madencilik
Otomobil Alım Satım Tahıl Yetiştiriciliği Boya, vernik ve lak toptancılığı
Elektronik Alet Ticareti Kümes Hayvan Yetiştiriciliği Hayvansal ve bitkisel gübrelerin toptan ticareti
Mobilya Satış Mağazası Alkolsüz İçeceklerin İmalatı Akaryakıt İstasyonları
Otelcilik Matbaacılık Sektörü Sıhhi Tesisat

 

Çalışanlara ödenen SGK primleri tehlike sınıfına göre belirlenmektedir. örneğin, İnşaat sektörü “çok tehlikeli” sınıfında belirlenmişken, gıda sektörü “az tehlikeli” olarak sınıflandırılmıştır. Eğer bir firma gıda sektöründe faaliyet gösterirken yanlışlıkla inşaat kodu aldıysan çalışanları için daha yüksek tutarda SGK primi ödemek zorunda kalacaktır.

Maliye Bakanlığı’na bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı, çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi bazı kurumlar NACE kodu kullanmaktadır.

NACE Kodu Türkiye'de Kullanılıyor Mu? 

Türkiye'de, Avrupa Birliğine uyum çalışmaları kapsamında, 2005 yılından bu yana NACE kodu uygulaması kullanılmaktadır.NACE kodlarının belirlenmesi görevi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne (TOBB)verilmiştir. TOBB tarafından hazırlanan "Mesleklerin Gruplandırması Rehberi"nde işletmelerin faaliyetlerine göre hangi kodları almaları gerektiği belirtilmiştir.

NACE Kodu Nasıl öğrenilir? 

Hali hazırda faaliyet gösteren bir işyeri NACE kodunu 3 farklı yöntem ile öğrenebilir.

1) Bağlı olunan ticaret odasının internet sitesine üye girişi yaparak NACE kodu öğrenilebilinir.

2) İş yerine ait SGK sicil numarasının 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. rakamları NACE kodunu gösterir. Ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumu web sitesi üzerinden “NACE BİLGİLERİ ” bölümünden NACE kodu ve iş yeri tehlike sınıfı hakkında bilgi alınabilinir.

3) İnternet vergi dairesi sisteminden alınan Barkodlu Vergi Levhasındaki “Ana Faaliyet Kolu ve kodu” bölümünde yazılan kod NACE kodudur.

NACE Kodu Sorgulama Nasıl Yapılır?

Yukarıda bahsedilen 3 yöntemden biri ile NACE kod öğrenildikten sonra aşağıda verilen Gelir İdaresi Başkanlığı linkinden NACE Kodu sorgulaması yapılabilir. NACE kodların yanında yazılan faaliyet tanımlarından işletmenin doğru NACE kodu alıp almadığı kontrol edilmelidir.

https://www.gib.gov.tr/fileadmin/HTML/FaaliyetListesi/b.htm

Faaliyet listeleri aynı zamanda TOBB, İTO ve TÜİK'in internet sitelerinde de yer almaktadır.

NACE Kodu Nasıl Alınır?

Yeni kurulacak bir işletme için Ticaret Odası’na resmi kayıt yaptırılmadan önce NACE kodunun belirlenmesi gerekmektedir. NACE kodu belirlenirken işletmenin faaliyet alanı ve işletmenin girdiği tehlike sınıfı dikkate alınır. İşletmenin tehlike sınıfı, bulunduğu faaliyet koluna göre “Güncel İşyeri Tehlike Sınıfları Listesi”nden belirlenmelidir. NACE kodunun belirlenmesinde muhasebeci ya da mali müşavirin desteği alınmalıdır.

Bazı işletmeler birden fazla iş kolunda faaliyet gösterebilir. Bu gibi durumda ana faaliyet konusuna göre NACE kodu alınmalıdır. Ana faaliyet, katma değerin % 50’sinden fazlasına sahip olan faaliyettir.

TOBB’un aşağıdaki linkini kullanarak NACE faaliyet kodunuzu bulabilirsiniz.

http://uygulama.tobb.net/uye/naceFaaliyetKoduBul.do

NACE Kodu Değişikliği Nasıl Yapılır?

İşletmeler ana faaliyet konularını değiştirdiğinde NACE kodlarını da değiştirmelidir. öncelikle işletme,NACE kodu değişikliği için bağlı bulunduğu vergi dairesine dilekçe vermelidir. Ayrıca SGK’nın internet sitesinden NACE kodu değişikliği başvurusunda bulunmalıdır. Vergi dairesi dilekçeyi kabul edip ilgili değişikliğe onay verirse işletme bağlı bulunduğu odaya başvurarak NACE kodunu değiştirmelidir.

NACE kodunun hatalı belirlenmesinde ise bu hatanın hangi belgede yapıldığı önemlidir. Vergi levhasında yapılan bir hatada vergi dairesine başvurulması gerekmektedir. SGK kayıtlarında yapılan hatada ise SGK’nin internet sitesinden başvuru yapılmalıdır. NACE kodunun resmi evraklarda yanlış olması yaptırımla sonuçlanabilir.

NACE Kodu e-Ticarette Gerekli Mi? 

E-Ticaret şirketi olarak faaliyet gösterilebilmesi için vergi dairesinden mutlaka NACE Kodu alınmalıdır. E-Ticaret için belirlenen NACE Kodu "47.91.14 - Radyo, Televizyon, Posta Yoluyla veya İnternet Üzerinden Yapılan Perakende Ticaret"dir.